Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Rehberi (Kakutei Shinkoku)
Bu rehber, Japonya'da yıllık gelir vergisi beyannamesi (Kakutei Shinkoku - 確定申告) sürecini ve kimlerin bu beyannameyi vermesi gerektiğini açıklamaktadır.
Kakutei Shinkoku Nedir ve Kimler Yapar?
Kakutei Shinkoku, bir takvim yılı (1 Ocak - 31 Aralık) boyunca elde ettiğiniz tüm gelirleri ve bu gelirler üzerinden ödemeniz gereken nihai vergi miktarını devlete bildirmenizdir. Genellikle her yıl 16 Şubat - 15 Mart tarihleri arasında yapılır.
Aşağıdaki durumlardan birine dahilseniz beyanname vermeniz gerekir:
- Serbest çalışan (freelance), işletme sahibi veya tarım geliri olanlar.
- Bir şirkette çalışıp, yıllık maaşı 20 milyon Yen'i aşanlar.
- Bir ana işvereni olup, yan işlerden (kira, danışmanlık vb.) yıllık 200,000 Yen'den fazla ek gelir elde edenler.
- İki veya daha fazla şirketten maaş alanlar.
- Vergi iadesi (kanpu - 還付) almak isteyenler: Yıl içinde yüksek tıbbi harcamalarınız olduysa (genellikle yıllık 100,000 Yen üzeri), konut kredisi (housing loan) ödemeye başladıysanız veya Furusato Nozei gibi bağışlar yaptıysanız, beyanname vererek ödediğiniz verginin bir kısmını geri alabilirsiniz. Şirket çalışanları bu durumda gönüllü olarak beyanname verirler.
Eğer tek bir şirkette çalışıyorsanız ve başka bir geliriniz/kesinti talebiniz yoksa, şirketiniz sizin adınıza yıl sonu vergi ayarlamasını (Nenmatsu Chōsei - 年末調整) yaptığı için genellikle beyanname vermenize gerek kalmaz.
Beyanname sürecine başlamadan önce, gelir ve kesintilerinizi kanıtlayan tüm belgeleri toplamanız gerekir.
- Gelir Belgeleri: Maaşlı çalışanlar için işvereninizden aldığınız Gensen-chōshū-hyō (源泉徴収票). Serbest çalışanlar için, müşterilere kestiğiniz faturalar ve ödeme kayıtları.
- My Number Kartı veya Bildirim Kartı: Hem sizin hem de bakmakla yükümlü olduğunuz aile üyelerinin My Number bilgileri.
- Banka Hesap Bilgileri: Vergi iadesi alacaksanız paranın yatırılacağı hesap.
- Kesinti (Kōjo - 控除) Kanıtları:
- Yıllık tıbbi harcamalarınızın dökümü ve faturaları (Medikal Kesinti - 医療費控除).
- Ulusal Emeklilik (Nenkin) ve Ulusal Sağlık Sigortası (Kokumin Kenko Hoken) ödeme belgeleri.
- Hayat sigortası, deprem sigortası gibi özel sigorta poliçelerinin ödeme kanıtları.
- Furusato Nozei veya diğer bağışların makbuzları.
Beyannameyi doldurmak için birkaç yöntem vardır:
1. Ulusal Vergi Dairesi (NTA) Web Sitesi (Önerilen):
Japonya Ulusal Vergi Dairesi'nin (NTA - National Tax Agency) web sitesinde, sizi adım adım yönlendiren bir "Kakutei Shinkoku Creation Corner" (確定申告書等作成コーナー) bulunur. Soruları yanıtlayarak ve belgelerinizdeki rakamları girerek beyannamenizi online olarak oluşturabilirsiniz. Site Japonca olsa da, Google Chrome gibi tarayıcıların otomatik çeviri özelliği ile rahatlıkla kullanılabilir.
NTA Kakutei Shinkoku Hazırlama Sitesi2. Vergi Dairesine Giderek (Zeimusho - 税務署):
İkamet ettiğiniz bölgedeki vergi dairesine giderek oradaki bilgisayarları kullanabilir ve görevlilerden yardım alabilirsiniz. Ancak beyanname döneminde vergi daireleri aşırı kalabalık olur ve saatlerce beklemeniz gerekebilir.
NTA'nın web sitesinde beyannamenizi hazırladıktan sonra göndermek için şu yöntemleri kullanabilirsiniz:
- e-Tax (Online Gönderim): En hızlı ve kolay yöntemdir. My Number kartınız ve bir kart okuyucu veya uyumlu bir akıllı telefon ile beyannamenizi anında online olarak gönderebilirsiniz.
- Posta ile Gönderim: Hazırladığınız beyannamenin çıktısını alıp imzaladıktan sonra, gerekli ek belgelerin kopyalarıyla birlikte vergi dairesine postalayabilirsiniz.
- Şahsen Teslim: Vergi dairesine giderek hazırladığınız formları elden teslim edebilirsiniz.
Vergi Ödemesi veya İadesi
Hesaplama sonucunda ek vergi ödemeniz çıkarsa, bunu banka transferi, kredi kartı veya konbini (market) ödemesi gibi yöntemlerle son tarihe kadar ödemeniz gerekir.
Eğer vergi iadesi (kanpu - 還付) alacaksanız, beyannamede belirttiğiniz banka hesabına yaklaşık 1-2 ay içinde otomatik olarak yatırılır.